Inverted back: de back die in balbezit naar binnen schuift

Een inverted back is een back die in balbezit naar binnen schuift, naar het centrale middenveld, in plaats van langs de zijlijn op te komen. Zonder bal verdedigt hij gewoon als back in een viermansverdediging. Met bal staat hij naast de controleur, en de vorm van de ploeg verandert om hem heen.

In het Nederlands bestaan er meerdere namen naast elkaar. ESPN schreef in 2022 over "de naar binnen trekkende back" en gebruikte ook "inschuivende back" en "inverted full-back". Soms hoor je zelfs "Guardiola-back". De term zegt iets over zijn beweging, niet over zijn voorkeursbeen: een linksback met een rechtervoet is niet automatisch een inverted back.

Van Lahm tot de Eredivisie

De rol wordt vooral met Pep Guardiola verbonden. Bij Bayern München liet hij Philipp Lahm als rechtsback naar binnen komen, en ook David Alaba schoof naar binnen wanneer de controleur tussen de centrale verdedigers zakte. Bij Manchester City kreeg onder anderen João Cancelo die taak. Het woord "inverted" komt van de inverted winger, de buitenspeler die ook van de flank naar binnen komt.

De Eredivisie nam het idee over. ESPN beschreef hoe Ajax met Noussair Mazraoui en Daley Blind en FC Twente met Joshua Brenet backs naar binnen lieten trekken, met analist Arnold Bruggink die het uitlegde aan de hand van Brenet. Bij Mazraoui vatte het artikel de logica zo samen: als de tegenstander met twee aanvallers en vijf verdedigers speelt, ligt de ruimte voor een back aan de binnenkant. Tegen een ploeg die met vijf man achterin een laag blok vormt, is de flank dichtgezet en ligt de extra man eerder in het centrum.

Waarom een back naar binnen schuift

De eerste reden is dus een overtal in het midden. Een back die tijdens de opbouw breed staat, is makkelijk onder druk te zetten: de zijlijn neemt de helft van zijn opties weg. Naar binnen geschoven wordt hij een extra middenvelder, en de buitenspeler van de tegenstander moet kiezen. Volgt hij de back naar binnen, dan ligt de passlijn van de centrale verdediger naar de eigen buitenspeler open. Blijft hij staan, dan heeft de ploeg een vrije man centraal. De samenwerking met een dubbele controleur vraagt wel goede afstanden: extra spelers in het midden helpen niet als ze elkaars ruimte innemen.

De tweede reden is wat er gebeurt bij balverlies. Een ploeg met twee opkomende backs heeft soms alleen twee centrale verdedigers en een controleur achter de bal. Een ploeg met een inverted back heeft een blok van vijf centraal, precies waar een counter naartoe wil. Die 3+2 is een restverdediging die in de vorm is ingebouwd, en de back staat dicht bij de bal om na balverlies direct te gegenpressen.

Gevolgen voor de buitenspelers en de risico's

Het gevolg voor de buitenspelers is groot. Zonder opkomende back moet de buitenspeler zelf de breedte houden en zijn man één tegen één passeren. De aanvallende vorm wordt vaak een 3-2-5 of 2-3-5: vijf spelers in de voorste linie, één in elke baan inclusief de twee half-spaces. Vanuit een nominale 4-3-3 is dat een grote verandering, en het is het duidelijkste voorbeeld van een viermansverdediging die in balbezit drie centrale verdedigers wordt.

De eisen aan de speler zijn ongewoon. Hij moet de flank verdedigen tegen een buitenspeler en daarna in het centrum de bal ontvangen met tegenstanders om zich heen, zonder de zijlijn als houvast. Dat is het vak van een middenvelder, niet van de meeste backs. Het risico is de ruimte die hij achterlaat. Gaat de bal verloren en komt de eerste pass snel op de flank die hij heeft verlaten, dan moet een centrale verdediger naar buiten en schuift de hele linie mee. Daarom laten veel trainers maar één back naar binnen schuiven en houdt de andere zijn plek.

Een inverted back herkennen

Wil je een inverted back herkennen, kijk dan naar het moment dat zijn keeper of centrale verdediger de bal heeft. Blijft hij bij de zijlijn, of loopt hij schuin naar binnen naast de controleur? En wie neemt dan de breedte op die flank: de buitenspeler, of niemand?

De inverted back is één versie van een bredere positie. Het overzicht van de back behandelt de andere: de back die achterblijft en de back die buitenom overlapt.

Is een inverted back hetzelfde als een wingback?

Nee, ze bewegen in tegengestelde richting. Een wingback speelt voor drie centrale verdedigers en geeft de breedte door langs de zijlijn op en neer te lopen. Een inverted back begint in een viermansverdediging en schuift juist weg van de zijlijn, naar het middenveld. Beide veranderen de vorm van de ploeg in balbezit, maar de een voegt buiten een speler toe en de ander in het centrum.

Waarom laat een trainer een back naar binnen schuiven?

Om twee redenen. Naar binnen geschoven wordt de inverted back een extra middenvelder, zodat de ploeg een overtal in het midden krijgt en de buitenspeler van de tegenstander moet kiezen. En bij balverlies staat er een blok van vijf centraal, een restverdediging van 3+2 die in de vorm is ingebouwd. De back staat dan ook dicht bij de bal om direct te gegenpressen.

Welke spelers speelden als inverted back?

Pep Guardiola liet bij Bayern München Philipp Lahm en David Alaba naar binnen schuiven, en bij Manchester City kreeg onder anderen João Cancelo die taak. In de Eredivisie lieten Ajax met Noussair Mazraoui en Daley Blind en FC Twente met Joshua Brenet hun backs naar binnen trekken. Analist Arnold Bruggink legde het idee uit aan de hand van Brenet.

Wat is het risico van een inverted back?

Het risico is de ruimte die de inverted back op de flank achterlaat. Gaat de bal verloren en komt de eerste pass snel op die flank, dan moet een centrale verdediger naar buiten en schuift de hele linie mee. Daarom laten veel trainers maar één back naar binnen schuiven. Bovendien moet de speler in het centrum de bal kunnen ontvangen met tegenstanders om zich heen.

Bekijk deze positie op het tactiekbord.