Targetman: de spits waar de lange bal naartoe gaat

Een targetman is een centrumspits, meestal lang en fysiek sterk, die vooral hoge en lange ballen moet winnen, de bal moet vasthouden en ploeggenoten moet inschakelen. Hij is het aanspeelpunt waar de ploeg op mikt als ze snel naar voren wil spelen.

Nederlandse Wikipedia noemt hem een targetspits, een soort diepe spits die de bal met zijn rug naar het doel afschermt. In Nederlandse en Vlaamse media is targetman het gewone woord. Sporza schreef in november 2025 nog dat Charles De Ketelaere bij de Rode Duivels "zijn rol als targetman" speelde. Hij is een van de typen spits uit het overzicht van de voetbalposities. Veel van zijn werk doet hij voor anderen: een gewonnen kopbal, een doorkopbal, een teruggelegde bal op een middenvelder die langs hem heen loopt.

De targetman in één oogopslag

	Targetman
Waar hij speelt	Centrumspits, op de laatste linie tussen of vóór de centrale verdedigers
Hoofdtaak	Lange en hoge ballen winnen, de bal vasthouden, afleggen of doorkoppen
Zonder bal	Sluit passlijnen naar het middenveld af, zet druk op de centrale verdedigers, verdedigt bij standaardsituaties
Formaties	4-4-2, 3-5-2, ook als enige spits in een 4-2-3-1
Rugnummer	Traditioneel 9, uit gewoonte en niet volgens de regels
Verwante rollen	Diepe spits, afmaker, schaduwspits, valse negen
Bekende voorbeelden	Patrick Kluivert, Wout Weghorst, Romelu Lukaku, Olivier Giroud, Didier Drogba

Wat de targetman doet met de bal

Veel van zijn balcontacten komen door de lucht, met zijn rug naar het doel en een centrale verdediger in zijn rug. Nederlandse Wikipedia beschrijft het patroon: hij schermt de bal af en houdt hem vast, zodat ploeggenoten kunnen aansluiten en mee naar voren kunnen. Dat maakt hem een vast onderdeel van directe opbouw van achteruit: de route die het middenveld overslaat als kort combineren te riskant is.

Daarna heeft hij drie keuzes. Hij legt de bal terug op een middenvelder die het spel voor zich heeft, hij kopt hem door in de loop van zijn spitspartner, of hij draait zelf en schiet. Coaches' Voice noemt de gereedschappen: kracht in het bovenlichaam om centrale verdedigers op afstand te houden, en de techniek om met doorkopballen, afleggers en kopballen runners en een partner te bereiken.

Hij is ook het doel voor voorzetten. Een ploeg met een sterke kopper in de zestien haalt meer uit haar buitenspelers. Daarom zijn de klassieke buitenspeler en de targetman zo'n bekend duo.

Wat hij doet zonder bal

Zoals elke spits is hij de eerste verdediger. In een voorhoede van twee beschrijft Coaches' Voice hoe de spitsen de passlijnen naar het middenveld afsluiten en de centrale verdedigers onder druk zetten, waarbij de een drukt en de ander dekt. Een targetman is zelden de snelste drukzetter. Zijn werk zit meer in het afsluiten van hoeken dan in het najagen van de bal.

Hij geeft de ploeg ook een uitweg onder druk. Een ploeg die op eigen helft wordt vastgezet of in een laag blok verdedigt, kan de bal naar hem toe spelen in plaats van hem zomaar weg te trappen. Wint hij de bal, dan wordt de bevrijdende trap het begin van een counter.

Formaties met een targetman

De natuurlijke plek is de 4-4-2. De twee spitsen verdelen het werk: de een blijft hoog en wint de bal, de ander speelt om hem heen en pakt doorkopballen en afleggers op of loopt in de diepte. De middenvelders op de flanken houden de breedte en geven voorzetten. In de 4-4-2-formatietool zie je hoe de twee linies van vier achter het spitsenduo staan.

Ook de 3-5-2 speelt met twee spitsen. Bij Juventus zette Antonio Conte Fernando Llorente naast Carlos Tevez. Volgens Coaches' Voice bleef Llorente hoog als doel voor de voorzetten van de wingbacks, terwijl Tevez kort kwam. Llorente maakte de bal vast en legde af op Tevez, de achten of de wingbacks. De 3-5-2-formatietool laat die vorm zien.

Een targetman als enige spits in een 4-2-3-1 heeft het zwaarder. Niemand staat naast hem om de doorkopbal op te pakken, dus de 10 en de buitenspelers moeten snel aansluiten.

Nederlandse en Belgische voorbeelden

Patrick Kluivert was volgens voetbaltactics.nl een echte nummer 9 voor een 4-3-3. In het voetbal van Louis van Gaal moest hij dienen als aanspeelpunt en dus vooral voorin blijven. Daar ligt een Nederlands accent: in een ploeg die combineert, moet ook de targetman kunnen meevoetballen.

Wout Weghorst, 1,97 meter lang, hoorde op het WK 2022 bij Van Gaals zogeheten "Plan B". In de kwartfinale tegen Argentinië kwam hij bij 0-2 na 78 minuten in het veld. Hij kopte eerst raak uit een voorzet van Steven Berghuis en maakte diep in de blessuretijd de gelijkmaker uit een ingestudeerde vrije trap. Oranje verloor daarna de strafschoppenreeks. Het Argentijnse TyC Sport, geciteerd door FCUpdate, vond dat Van Gaal alle lange spelers in de zestien zette en lange ballen liet spelen.

Romelu Lukaku en Christian Benteke staan bij Nederlandse Wikipedia in het rijtje targetspitsen, naast Diego Costa, Harry Kane, Olivier Giroud en Zlatan Ibrahimović.

Internationale voorbeelden

Giroud op het WK van 2018 laat de waarde van de rol het best zien. Volgens de Engelstalige Wikipedia speelde hij alle zeven wedstrijden van Frankrijk en kreeg hij uit 13 schoten geen enkele bal op doel, terwijl Antoine Griezmann en Kylian Mbappé elk vier keer scoorden. The Guardian schreef tijdens het toernooi dat hij onbaatzuchtig de rol van targetman speelde, zodat die twee konden opbloeien. Frankrijk won de finale met 4-2 van Kroatië.

Een ongewone variant is de targetman op de flank: het Noorwegen van Egil Olsen speelde in de jaren negentig lange diagonale ballen naar Jostein Flo op rechts, omdat de back daar zwakker in de lucht was dan een centrale verdediger.

Het verschil met verwante rollen

Een afmaker speelt ook op de laatste linie, maar raakt de bal buiten de zestien zelden en houdt hem niet vast. Zijn waarde zit in het juiste moment, niet in het winnen van de eerste bal.

De diepe spits is in het Nederlands de meest vooruitgeschoven spits. Elke targetman is dus een diepe spits, maar niet elke diepe spits is een targetman: Nederlandse Wikipedia noemt ook snelle, technische diepe spitsen.

De valse negen is bijna het tegendeel. Hij verlaat de laatste linie om op het middenveld de bal te krijgen, terwijl de targetman blijft staan en de centrale verdedigers iemand geeft om te dekken. De vergelijking valse negen of spits laat zien wat er verandert, en het stuk over de valse negen legt uit dat een ploeg zonder centrumspits haar doel voor voorzetten en lange ballen kwijtraakt.

Zo herken je een targetman in een wedstrijd

Kijk naar de uittrappen van de keeper en de lange ballen uit de verdediging. Gaan ze steeds naar dezelfde spits, en nemen de centrale verdedigers om de beurt het duel met hem aan, dan is hij het doel. Kijk daarna wat er met de bal gebeurt als hij hem wint: een doorkopbal in de ruimte, een kopbal naar een middenvelder of een aflegger met de rug naar het doel. Zijn partner staat meestal een paar meter verder, klaar voor de tweede bal.

Wanneer een trainer kiest voor een targetman

Als de ploeg snel naar voren wil, of niet door de druk van de tegenstander heen kan voetballen. Als er goede voorzetgevers op de flanken staan. Als de ploeg achter staat en vaker de bal in de zestien wil krijgen, zoals Oranje tegen Argentinië. En als de snelste spelers in de selectie iemand nodig hebben om op te spelen, zoals bij Frankrijk in 2018. De prijs: verliest hij zijn duels, dan geeft een ploeg die op lange ballen leunt de bal steeds weer weg.

Wat is een targetman in het voetbal?

Een targetman is een centrumspits, meestal lang en sterk, die lange en hoge ballen wint, de bal vasthoudt en aflegt of doorkopt naar ploeggenoten. Hij is het aanspeelpunt als de ploeg snel naar voren speelt.

Wat is het verschil tussen een targetman en een targetspits?

Er is geen verschil. Targetspits is het woord dat Nederlandse Wikipedia gebruikt, targetman het woord dat je in de media en op de tribune hoort. Beide beschrijven de spits die met zijn rug naar het doel het aanspeelpunt is.

Welke formatie past bij een targetman?

De 4-4-2 is de klassieke keuze, omdat de tweede spits de doorkopballen kan oppakken. De 3-5-2 past ook, met wingbacks die de voorzetten leveren. Als enige spits in een 4-2-3-1 kan het, als het middenveld snel aansluit.

Wat maakt een goede targetman?

Kracht om centrale verdedigers van zich af te houden, goed koppen, een betrouwbare eerste aanname met de rug naar het doel en het overzicht om snel een ploeggenoot te vinden. Scoren helpt, maar veel van zijn waarde zit in de doelpunten die hij voor anderen mogelijk maakt.

Bekijk deze positie op het tactiekbord.